از سوي ديگر با توجه به اينکه در قديم، ابزار و تجهيزاتي نظير ساعت براي تعيين زمان آب رساني و تعيين سهم هر کشاورز از آب موجود در دسترس نبود، کشاورزان محلي روش خلاقانه اي براي تقسيم بندي آب زراعي ابداع کرده بودن که اين عمل در محلي به نام پنگ خانه انجام ميشد.

پنگ خانه ها، محل هايي بود در ميان اراضي کشاورزي و در نزديکي منبع آب که به صورت ايواني نسبتا موچک تعبيه ميشد و يک نفر معتمد کشاورزان در آن فعاليت ميکرد. در اين پنگ خانه که چند جوي از آن مکان ميگذشت و متصدي تقسيم آب و يا معتمد تقسيم آب در آن محل با توجه به واحدهاي زماني مشخص (پنگ) آب را جهت آبياري زمين هاي متفاوت تقسيم مينمود. روش تقسيم آب به اين نحو بود که ظرف فلزي کوچکي که به آن پنگ ميگفتند و سوراخ ريزي در ته آن تعبيه شده بود، روي سطح آب قرار ميگرفت. به مرور زمان آب از سوراخ بالا آمده و در يک بازه زماني مشخص که ظرف فلزي پر از آب ميشد، خود به خود در آب غوطه ور ميشد و بدن گونه آب زراعي به صورت زمان بندي شده و به صورت کاملا عادلانه ميان کشاورزان تقسيم مي شد. به محض پر شدن آب پنگ، سهم آب نفر بعدي شروع مي شد و متصدي پنگ خانه با صداي بلند کشاورز يا باغدار بعدي را ندا مي داد تا آب را به سمت اراضي خود هدايت کند و به اندازه سهمش از آب، از آب کشاورزي بهره گيرد. اگرچه اين روش امروزه ديگر کاربردي ندارد ولي يکي از روشهاي خلاقانه قديمي است که به عنوان يکي از شاهکارهاي قديميان از آن نام برده مي شود. به عبارتي ميتوان گفت که جز ساعتهاي آبي قديمي جهان هست که در حال حاظر دو نمونه از اين بناها در نجف آباد قرار دارد. در حال حاظر تنها چند نمونه از پنگ خانه هاي قديمي شهر نجف آباد محفوظ مانده و يا مورد مرمت و بازسازي قرار گرفته است و مابقي آنها بر اثر بي توجهي تخريب شده اند و يا دچار تغيير کاربري شده اند. اين نوع پنگ خانه ها که يکي از انواع آنها در بيشه نجف آباد (فيروز آباد) نيز هست (بيشه هم به لطف مسئولين رو به تخريب هست) و يکي ديگر از آنها در ادامه خيابان جوي خارون (انتهاي بلوار وليعصر، باغ نو).اين پنگ خانه ها الان که جايگاهشون بين زباله ها شده و داخلشونم که پر از زباله و ... شده. ولي خب قضيه تخريب اين پنگ خانه چي هست؟ شايد کم کسي طرح جامع شهر نجف آباد رو ديده باشه يا از اون اطلاع داشته باشه..قسمتي از طرح جامع اين شهر که توسط مهندسين مشاور شهر و خانه تدوين شده مبني بر ادامه خيابان جوي خارون و اتصال اون به خيابان دلگشا هست.(شکل زير عينا بخشي از اون طرح هست)

 

چيزي که اينجا هست اين مساله هست که اصلا در اين طرح به اين پنگ خانه توجهي نشده و توي نقشه هم نيومده(بماند يکي از مواردي که بايد حفظ بشه در طرح هاي شهري همين آثار تاريخي و هويت بخش شهره و واقعا جالبه همچين شرکتي که ميشه گفت طرح خيلي شهر ها رو در دست داره اين گونه موارد رو اصلا بهش توجه نميکنه..بهتره بگم مهندسينش احتمالا توي دفترشون ميشينن و بدون اين که حتي يک مرتبه شهر رو ببينن براي اون طرح ميدن و جاي تاسفه) بگذريم من نقشه محل دقيق پنگ خانه و به همراه پوشش گياهي و درختهاي چناري که پشت اون هست و مستقيما توي طرح و خيابان مي افته رو اينجا گذاشتم و مشخصه که با احداث اين خيابان کلا اين درختهاي چنار به همراه پنگ خانه بايد از سر راه برداشته بشه..

 

حالا برخي پيشنهادات مسئول شهرداري رو جالبه بشنوين - ميشه اون رو منتقلش کرد چند متر اونطرف تر (سازه هاي غول پيکر رو ديدين مستندهاش رو؟نجف آباد هم ميخواد همچين کاري بکنه) - ميتونيم يا اين پنگ خانه رو تخريب کنيم و عينا يکي شبيهش رو بسازيم جاي ديگه اي (من موندم چرا تخت جمشيد رو اينقدر براي حفظش تلاش ميکردن..بابا راحت ميشه عينش رو که جاي ديگه ساخت) آيا زماني که هزينه آزاد سازي براي شما مهمتره تا اين که اين بنا حفظ بشه شما حاظرين بياين پول بدين منتقل کنيد اين بنا رو؟(بر فرض عاقلانه بودن اين طرحتون)   واقعا نيازه اين خيابان بصورت مستقيم وصل بشه؟ايا توي اين تقاطع شما نيازمند کاهش سرعت نيستيد؟چه چيزي بهتر اين فرصت که سرعت وسايل نقليه رو با ايجاد يک فضاي شهري در اين قسمت کم کنيد نه اين که خيابان رو مستقيم بزنين و زمينه سرعت گرفتن وسايل رو فراهم کنيد و بعد از انواع و اقسام سرعت شکن و تابلوهاي راهنمايي و رانندگي براي کاهش سرعت وسايل نقليه استفاده کنيد؟ چرا براي شما درختهاي چنار(که همه ميدونيم بعد از قطعشون هيچ يک از شما حتي يک درخت به جاي اون درختي که دستور قطعش رو دادين نميکارين) بي ارزشه؟چه درختهايي رو به بهانه خيابان امام و به قول همه چهارباغ قطع کردين و به جاي اون هيچ چيزي کاشته نشد..درختهاي خيابان خارون الان کدومش هست؟بله به جاي چنارهاي چندين ده ساله اون ناحيه تنها چنتا درخت توت!! توي بلوار وسط خيابون کاشتين که اون ها هم درحال خشک شدن هستن. منکر اين نيستيم که هر طرح شهري اي محدوديتهايي داره و ميبايستي بهينه ترين و بهترين راه حل انتخاب بشه ولي به نظرم اين راه حل اين مشکل نباشه. بهتر نيست فراخواني براي بهترين طرح براي اين محل گذاشته بشه؟خودتونم ميدونين تعداد مراجعين نجف آبادي که رشته هاي مرتبط با مسائل شهري و طراحي شهري است، کم نيستن (و درصد استخدامشون هم خيلي کمه البته چون با مسئولين ممکنه اشنايي نداشته باشن) واقعا اونها طرح هاي بهتري ممکنه داشته باشن... خب همه ميدونين از اين گله ها خيلي زياده و احتمال عملي شدنش هم خيلي کم..در کل خواستم اطلاع رساني اي کرده باشم در مورد امکان تخريب اين اثر تاريخي و درختان اين محل.. اين اطلاع رساني بصورت موازي با وب سايت فکر سبز(انجمن دوست داران طبيعت نجف آباد) انجام شده..

خواهش دارم از عزيزاني که وبلاگ و وبسايت دارن اين خبر رو اطلاع رساني کنن که بتونيم خيلي بهتر از پارک لاله نجف آباد که خودتون بهتر از داستانش اطلاع دارين عمل کنيم...

منبع متن معرفي پنگ خانه ها: نشريه نسيم نوروز، شماره 23، مرداد ماه1390

خدا نگهدارتون باشه.

شاد باشيد.